คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๑๙๑-๒๐๐

 

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๑๙๑-๒๐๐

แปลไทยเป็นมคธ

 

ข้อ ๑๙๑-ข้อ ๒๐๐

 

๑๙๑. พระจันทร์ ขึ้นไปแล้ว ในฟ้า, พระจันทร์นั้น อันเมฆ บังแล้ว.

 

จนฺโท นเภ อุคฺคโต, โส เมเฆน ปฏิจฺฉนฺโนฯ

 

๑๙๒. อุบาสิกา ท. ไปแล้ว สู่วัด, ธรรม อันเขา ท. ฟังแล้ว.

 

อุป่าสิกาโย อาวาสํ คตา, ตาหิ ธมฺโม สุณิโตฯ

 

๑๙๓. ฝน ตกแล้ว, หยาด ท. แห่งมัน เต็มแล้ว ในตุ่ม.

 

เทโว วุฏฺโฐ, ตสฺส พินฺทูนิ จาฏิยํ ปริปุณฺณานิฯ

 

๑๙๔. ธิดา แห่งเศรษฐี เกิดแล้ว, เขา ยินดีแล้ว.

 

เสฏฺฐิโน ธีตา ชาตา, โส ตุฏฺโฐฯ

 

๑๙๕. เรือ ไปแล้ว ในแม่น้ำ, ภิกษุ ท. ๔ นั่งแล้ว ในเรือนั้น.

 

นาวา นทิยํ คตา, จตฺตาโร ภิกฺขู ตสฺสํ นิสินฺนาฯ

 

๑๙๖. ศิษย์ ท. เข้าไปใกล้แล้ว ซึ่งอาจารย์, โอวาท อันท่าน ให้แล้ว แก่เขา ท.

 

สิสฺสา อาจริยํ อุปคตา, โอวาโท เตน เตสํ ทินฺโนฯ

 

๑๙๗. หญ้า งอกแล้ว ในสวน, หญ้านั้น อันชาวสวน ดายแล้ว.

 

ติณํ อุยฺยาเน รุฬฺหํ, ตํ อุยฺยานเกน ฉินฺนํฯ

 

๑๙๘. ดอก ท. แห่งต้นโศก บานแล้ว, ดอก ท. นั้น อันตั๊กแตน ท. เคี้ยวกินแล้ว.

 

วญฺชุลสฺส ปุปฺผานิ ปุปฺผิตานิ, ตานิ กีฏาหิ ขาทิตานิฯ

 

๑๙๙. ผล แห่งมะม่วง หล่นแล้ว จากกิ่ง, ผลนั้น อันเด็ก ฉวยเอาแล้วฯ

 

อมพสฺส ผลํ สาขาย ปติตํ, ตํ ทารเกน คหิตํฯ

 

๒๐๐. ทรัพย์ แห่งคนจน หายแล้ว, ทรัพย์นั้น อันโจร ลักแล้ว.

 

ทลิทฺทสฺส ธนํ นฏฺฐํ, ตํ โจเรน คหิตํฯ

 

๖. เต, เม, โว, โน, มัธยมบุรุษ และอุตตมบุรุษ

 

สัพพนามนั้น ต้องมีบทอื่นนำหน้าก่อน จึงใช้ได้ เช่น อาจริโย

 

โน อาจารย์ ของข้า ท. อยนฺเต ปตฺโต นี้ บาตร ของเจ้า.

 

๗. วิเสสนสัพพนาม ของนามนามบทใด ต้องมีลิงคะ

 

วจนะ วิภัตติ เหมือนลิงคะ วจนะ วิภัตติ ของนามนามบทนั้น

 

เรียงไว้ข้างหน้าแห่งนามนามบทนั้น ดังนี้ ยสฺมึ ภควติ มยํ

อภิปฺปสนฺนา, ตํ ภควนฺตํ สรณํ คตา. เรา ท. เลื่อมใสยิ่งแล้ว

 

ในพระผู้มีพระภาค ใด, เรา ท. ถึงแล้ว ซึ่งพระผู้มีพระภาคนั้น

 

เป็นที่ระลึก. ถ้าไม่นิยมนามนาม เป็นแต่นิยมลิงค์เท่านั้น จะไม่

 

เรียงนามนามไว้ด้วยก็ได้ ดังนี้ ยสฺส ลาโภ อุปฺปนฺโน, ตสฺส

 

อลาโภ อุปฺปนฺโน. ลาภ เกิดขึ้นแล้ว แก่ผู้ใด, ความไม่มีลาภ

 

เกิดขึ้นแล้ว แก่ผู้นั้น. ยสฺสา ปุตฺโต ชาโต, สา ตุฏฺฐา. บุตร

 

ของหญิงใด เกิดแล้ว. หญิงนั้น ยินดีแล้ว.