คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๔๑-ข้อ ๒๕๐

 

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๔๑-ข้อ ๒๕๐

ข้อ ๒๔๑-ข้อ ๒๕๐

แปลไทยเป็นมคธ

 

 

๒๔๑.พระพุทธเจ้า แสดง ซึ่งธรรม เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข แห่งชน ท.

 

พุทฺโธ ชนานํ หิตาย สุขาย ธมฺมํ เทเสติ ฯ

 

๒๔๒. ชน ท. ใด ปฏิบัติ โดยเคารพ, ชน ท. นั้น พ้น จากทุกข์.

 

เย ชนา สกฺกจฺจํ ปฏิปชฺชนฺติ, เต ทุกฺขา ปมุจฺจนฺติ ฯ

 

๒๔๓. ผู้ใด สงวน ซึ่งตน, ผู้นั้น เว้น จากบาป.

 

โย อตฺตานํ สญฺญมติ, โส ปาปา วิรมติ ฯ

 

๒๔๔. ความเลื่อมใส ในธรรม ของผู้ใด มีอยู่, ผู้นั้น ประพฤติ ซึ่งธรรมนั้น.

 

ยสฺส ธมฺเม ปสาโท อตฺถิ, โส ตํ ธมฺมํ จรติ ฯ

 

๒๔๕. ลูกชาย ท. ของเศรษฐี มีอยู่ ๔ คน, ในเขา ท. คนหนึ่ง ตายเสีย.

 

จตฺตาโร เสฏฺฐิโน ปุตฺตา โหนฺติ, เตสุ เอโก มโต ฯ

 

๒๔๖. ผู้ใด ทำ ซึ่งบาป, บาปนั้น ให้ ซึ่งผล แก่ผู้นั้น.

 

โย ปาปํ กโรติ, ตํ ปาปํ ตสฺส วิปากํ เทติ ฯ

 

๒๔๗. ภิกษุ ท. ท่องอยู่ ซึ่งธรรม ในวิหาร.

 

ภิกฺขู วิหาเร ธมฺมํ สชฺฌายนฺติ ฯ

 

๒๔๘. คนเจ็บ นอนอยู่ ในที่นอน, หมอ ให้ ซึ่งยา แก่เขา .

 

คิลาโน สยเน นิปชฺชติ, เวชฺโช ตสฺส เภสชฺชํ เทติ ฯ

 

๒๔๙. พราหมณ์ ท. บูชา ซึ่งกอง แห่งไฟ เพื่อลาภ.

 

พฺราหฺมณา ลาภาย อคฺคิโน ราสึ ปูเชนฺติ ฯ

 

๒๕๐. สัตบุรุษ ท. บูชา ซึ่งรตนะ ท. ๓ ด้วยความเลื่อมใส ฯ

 

สปฺปุริสา ปสาเทน ตีณิ รตนานิ ปูเชนฺติ ฯ

 

๙. คุณนาม ที่เนื่องด้วยกิริยา ว่ามี ว่าเป็น เรียงไว้หลัง

 

นามนาม ซึ่งเป็นเจ้าของ หน้ากิริยา ว่ามี ว่าเป็น นั้น ดังนี้

 

สุคนฺธํ ปุปฺผํ สพฺเพสํ มนาปํ โหติ ดอกไม้ หอม เป็น ที่ชอบ

 

ใจ ของชนทั้งหลายทั้งปวง. แม้จะไม่เรียงกิริยาไว้ด้วยก็ได้ ดังนี้

 

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนแล เป็นที่พึ่งของตน.

 

๑๐. นามนาม ซึ่งใช้เป็นคุณนาม ต้องมีวจนะและวิภัตติ

 

เหมือนนามนามซึ่งเป็นเจ้าของ แต่ลิงค์นั้นคงอยู่ตามที่ คือศัพท์เดิม

 

เป็นลิงค์อะไร ก็คงเป็นลิงค์นั้น ดังนี้ พุทฺโธ เม วรํ สรณํ พระ

 

พุทธเจ้า เป็นที่พึ่ง อันประเสริฐ ของเรา.

ข้อ ๒๔๑-ข้อ ๒๕๐

 

๒๔๑.พระพุทธเจ้า แสดง ซึ่งธรรม เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข แห่งชน ท.

 

พุทฺโธ ชนานํ หิตาย สุขาย ธมฺมํ เทเสติ ฯ

 

๒๔๒. ชน ท. ใด ปฏิบัติ โดยเคารพ, ชน ท. นั้น พ้น จากทุกข์.

 

เย ชนา สกฺกจฺจํ ปฏิปชฺชนฺติ, เต ทุกฺขา ปมุจฺจนฺติ ฯ

 

๒๔๓. ผู้ใด สงวน ซึ่งตน, ผู้นั้น เว้น จากบาป.

 

โย อตฺตานํ สญฺญมติ, โส ปาปา วิรมติ ฯ

 

๒๔๔. ความเลื่อมใส ในธรรม ของผู้ใด มีอยู่, ผู้นั้น ประพฤติ ซึ่งธรรมนั้น.

 

ยสฺส ธมฺเม ปสาโท อตฺถิ, โส ตํ ธมฺมํ จรติ ฯ

 

๒๔๕. ลูกชาย ท. ของเศรษฐี มีอยู่ ๔ คน, ในเขา ท. คนหนึ่ง ตายเสีย.

 

จตฺตาโร เสฏฺฐิโน ปุตฺตา โหนฺติ, เตสุ เอโก มโต ฯ

 

๒๔๖. ผู้ใด ทำ ซึ่งบาป, บาปนั้น ให้ ซึ่งผล แก่ผู้นั้น.

 

โย ปาปํ กโรติ, ตํ ปาปํ ตสฺส วิปากํ เทติ ฯ

 

๒๔๗. ภิกษุ ท. ท่องอยู่ ซึ่งธรรม ในวิหาร.

 

ภิกฺขู วิหาเร ธมฺมํ สชฺฌายนฺติ ฯ

 

๒๔๘. คนเจ็บ นอนอยู่ ในที่นอน, หมอ ให้ ซึ่งยา แก่เขา .

 

คิลาโน สยเน นิปชฺชติ, เวชฺโช ตสฺส เภสชฺชํ เทติ ฯ

 

๒๔๙. พราหมณ์ ท. บูชา ซึ่งกอง แห่ง ไฟ เพื่อลาภ.

 

พฺราหฺมณา ลาภาย อคฺคิโน ราสึ ปูเชนฺติ ฯ

 

๒๕๐. สัตบุรุษ ท. บูชา ซึ่งรตนะ ท. ๓ ด้วยความเลื่อมใส ฯ

 

สปฺปุริสา ปสาเทน ตีณิ รตนานิ ปูเชนฺติ ฯ

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๒๖-ข้อ ๒๔๐

 คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๒๖-ข้อ ๒๔๐

ข้อ ๒๒๖-ข้อ ๒๔๐

 

๒๒๖.อาจริโย อตฺตโน สิสฺสานํ โอวาทํ เทติ, เต สุณนฺติ.

 

อาจริโย อ. อาจารย์ เทติ ย่อมให้ โอวาทํ ซึ่งโอวาท สิสฺสานํ แก่ศิษย์ ท. อตฺตโน ของตน, เต สิสฺสา อ. ศิษย์ ท. เหล่านั้น สุณนฺติ ย่อมฟัง ฯ

 

๒๒๗. ทารกา ทิวเส สิปฺปํ สิกฺขนฺติ, เต อนุกฺกเมน วุฑฺฒึ ปาปุณนฺติ.

 

ทารกา อ. เด็ก ท. สิกฺขนฺติ ย่อมศึกษา สิปฺปํ ซึ่งศิลปะ ทิวเส ในวัน, เต ทารกา อ.เด็ก ท. เหล่านั้น ปาปุณนฺติ ย่อมถึง วุฑฺฒึ ซึ่งความเจริญ อนุกฺกเมน โดยลำดับ ฯ

 

๒๒๘. ปญฺญาย ปภา สพฺพาหิ ปภาหิ วิโรจติ.

 

ปภา อ. รัศมี ปญฺญาย แห่งปัญญา วิโรจติ ย่อมรุ่งเรือง ปภาหิ กว่ารัศมี ท. สพฺพาหิ ทั้งปวง ฯ

 

๒๒๙. โย พาเล เสวติ, โส วินาสํ ปาปุณาติ.

 

โย ปุคฺคโล อ. บุคคลใด เสวติ ย่อมเสพ พาเล ซึ่งชนพาล ท. , โส ปุคฺคโล อ. บุคคลนั้น ปาปุณาติ ย่อมถึง วินาสํ ซึ่งความพินาศ ฯ

 

๒๓๐. สปฺปุริสา สพฺเพสุ สตฺเตสุ เมตฺตํ กโรนฺติ.

 

สปฺปุริสา อ. สัตบุรุษ ท. กโรนฺติ ย่อมกระทำ เมตฺตํ ซึ่งความเมตตา สตฺเตสุ ในสัตว์ ท. สพฺเพสุ ทั้งปวง ฯ

 

๒๓๑. โย ธมฺมํ จรติ, โส ตสฺส วิปากํ อนุโภติ.

 

โย ปุคฺคโล อ. บุคคลด จรติ ย่อมประพฤติ ธมฺมํ ซึ่ งธรรม โส ปุคฺคโล อ. บุคคลนั้น อนุโภติ ย่อมเสวย วิปากํ ซึ่งวิบาก ตสฺส ธมฺมสฺส ของธรรมนั้น ฯ

 

๒๓๒. วิริเยน อตฺตานํ อตฺตโน นาถํ กโรติ.

 

ปุคฺคโล อ. บุคคล กโรติ ย่อมกระทำ อตฺตานํ ซึ่งตน นาถํ ให้เป็นที่พึ่ง อตฺตโน ของตน วิริเยน ด้วยความเพียร ฯ

 

๒๓๓. ตสฺมึ ภควติ พฺรหฺมจริยํ จราม.

 

มยํ อ. เรา ท. จราม ย่อมประพฤติ พฺรหฺมจริยํ ซึ่ งพรหมจรรย์ ภควติ ในพระผู้มีพระภาค ตสฺมึ นั้น ฯ

 

๒๓๔. มาตา อตฺตโน ปุตฺตํ อนุสาสติ, โส ตสฺสา โอวาเท ติฏฺฐติ.

 

มาตา อ. มารดา อนุสาสติ ย่อม พร่ำสอน ปุตฺตํ ซึ่งบุตร อตฺตโน ของตน, โส ปุตฺโต อ. บุตรนั้น ติฏฺฐติ ย่อม ตั้งอยู่

 

โอวาเท ในโอวาท ตสฺสา มาตุยา ของมารดานั้น ฯ

 

๒๓๕. กตเรน มคฺเคน รญฺโญ วิเวสนํ คจฺฉสิ?

 

ตฺวํ อ. ท่าน คจฺฉสิ จะไป นิเวสนํ สู่วัง รญโญ ของพระราชา มคฺเคน โดยหนทาง กตเรน ไหน ฯ

 

๒๓๖. อสุเกน มคฺเคน คจฺฉามิ.

 

อหํ อ. เรา คจฺฉามิ จะไป มคฺเคน โดยหนทาง อสุเกน ชื่อโน้น ฯ

 

๒๓๗. กตรสฺมึ คาเม วสถ? นครสฺส สมีเป วสาม.

 

ตุมฺเห อ. ท่าน ท. วสถ ย่อมอยู่ คาเม ในบ้าน กตรสฺมึ ไหน, มยํ อ. เรา ท. วสาม ย่อมอยู่ สมีเป ในที่ใกล้ นครสฺส แห่งเมือง ฯ

 

๒๓๘. อมฺพสฺส ผลานิ สาขาย ปตนฺติ, ทารกา ตานิ วิลุมปนฺติ.

 

ผลานิ อ. ผล ท. อมฺพสฺส ของมะม่วง ปตนฺติ ย่อมหล่น สาขาย จากกิ่ง, ทารกา อ. เด็ก ท. วิลุมฺปนฺติ ย่อมยื้อแย่ง ตานิ อมฺพผลานิ ซึ่งผลมะม่วง ท. เหล่านั้น ฯ

 

๒๓๙. ราชา มหนฺเตน ปริวาเรน อารามํ คจฺฉติ.

 

ราชา อ. พระราชา คจฺฉติ ย่อมเสด็จไป อารามํ สู่อาราม ปริวาเรน ด้วยบริวาร(กับบริวาร) มหนฺเตน ใหญ่ ฯ

 

๒๔๐. พฺราหฺมณา ภิกฺขาย นครํ ปวิสนฺติ.

 

พฺราหฺมณา อ. พราหมณ์ ท. ปวิสนฺติ ย่อมเข้าไป นครํ สู่เมือง ภิกฺขาย เพื่อภิกษา ฯ

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๑๕-๒๒๕

 

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๑๕-๒๒๕

ข้อ ๒๑๕- ข้อ ๒๒๕

แปลไทยเป็นมคธ

 

 

๒๑๖. คำสอน ของพระผู้มีพระภาค ใด แผ่ไปแล้ว ในโลก, พระผู้มีพระภาคนั้น ปรินิพพานแล้ว.

 

ยสฺส ภควโต สาสนํ โลเก ปตฺถตํ, โส ปรินิพฺพุโต ฯ

 

๒๑๗. ความสรรญเสริญ เกิดขึ้นแล้ว แก่ผู้ใด, ความนินทา เกิดขึ้นแล้ว แก่ผู้นั้น.

 

ยสฺส ปสํสา อุปฺปนฺนา, ตสฺส นินฺทา อุปฺปนฺนา ฯ

 

๒๑๘. บุตร ท. แห่งหญิง นี้ ทั้งหมด บวชแล้ว ในพระศาสนา.

 

สพฺเพ อิมิสสา อิตฺถิยา ปุตฺตา สาสเน ปพฺพชิตา ฯ

 

๒๑๙. อำมาตย์ ผู้โน้น ไปแล้ว สู่วัง แห่งพระราชา.

 

อสุโก อมจฺโจ รญฺโญ นิเวสนํ คโต ฯ

 

๒๒๐. ลูกชาย ของท่าน ไปแล้ว สู่ป่า ด้วยลูกชาย ของข้า.

 

ตว ปุตฺโต มม ปุตฺเตน วนํ คโตฯ

 

๒๒๑. ดอกไม้ ท. นี้ อันแม่ของข้า ให้แล้ว แก่อาจารย์ ของท่าน.

 

อิมานิ ปุปฺผานิ ตว อาจริยสฺส มม มาตรา ทินฺนานิฯ

 

๒๒๒. ธรรมนี้ อันพระศาสดา ของเรา ท. แสดงแล้ว.

 

อมฺหากํ สตฺถารา อยํ ธมฺโม เทสิโตฯ

 

๒๒๓. น้ำเต็มแล้ว ในเรือ นั่น.

 

อุทกํ เอติสฺสํ นาวาย ปุณณํ ฯ

 

๒๒๔. ใคร นอนแล้ว ในห้อง โน้น? ภิกษุ ใหม่ องค์หนึ่ง.

 

โก อมุกสฺมึ คพเภ นิปนฺโน, เอโก นวโก ภิกขุ ฯ

 

๒๒๕. กระบือ นี้ ดุ, คน ท. มาก อันมันขวิด(ประหาร) แล้ว.

 

จณฺโฑ อยํ มหิโส, พหู นรา เตน ปหตา ฯ

 

๘. กิริยาอาขยาต ของนามนามก็ดี ของปุริสสัพพนาม

ก็ดี บทใด ต้องมีวจนะ และบุรุษ เหมือนวจนะ และบุรุษ

ของนามนามก็ดี ของปุริสสัพพนามก็ดี บทนั้น ดังนี้ ชโน

ยาติ, ชนา ยนฺติ, โส ยาติ, เต ยนฺติ, ตฺวํ ยาสิ, ตุมฺเห

ยาถ, อหํ ยามิ, มยํ ยาม. กิริยาอาขยาตนี้ เรียงไว้ในที่สุด

ประโยค เช่นตัวอย่างที่แสดงมาแล้ว บางทีก็เรียงไว้หน้าประโยค

เช่น สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ ท่านผู้เจริญ สงฆ์จงฟัง ข้าพเจ้า.

วิธีใช้มัธยมบุรุษ และอุตตมบุรุษ, จะไม่เขียนตัวประธานลงด้วย

ก็ได้ แต่ต้องใช้กิริยาให้ถูกตามวจนะ และบุรุษ ดังนี้ กตรสฺมึ

อาวาเส วสฺสํ วสสิ ท่าน อยู่ตลอดพรรษา ในอาวาสไหน ?

ปวรนิเวเส วสฺสํ วสามิ ข้าพเจ้า อยู่ ตลอดพรรษา ในวันบวรนิเวศ.

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๐๑-๒๑๕

 

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๒๐๑-๒๑๕

ข้อ ๒๐๑- ข้อ ๒๑๕

 

๒๐๑.อญฺญตโร ภิกฺขุ คามํ ปิณฺฑาย ปวิฏฺโฐ.

 

ภิกฺขุ อ. ภิกษุ อญฺญตโร รูปใดรูปหนึ่ง ปวิฏฺโฐ เข้าไปแล้ว คามํ สู่บ้าน ปิณฺฑาย เพื่อบิณฑบาต ฯ

 

๒๐๒. อิมสฺส ปุริสสฺส ปุตฺโต ปพฺพชิโต.

 

ปุตฺโต อ. บุตร ปุริสสฺส ของบุรุษ อิมสฺส นี้ ปพฺพชิโต บวชแล้ว ฯ

 

๒๐๓. ยสฺส สุขํ อุปฺปนฺนํ, ตสฺส ทุกฺขํ อุปฺปนฺนํ.

 

สุขํ อ.ความุข อุปฺปนฺนํ บังเกิดแล้ว ยสฺส ปุคฺคลสฺส แก่บุคคลใด, ทุกฺขํ อ. ความทุกข์ อุปฺปนฺนํ บังเกิดแล้ว ตสฺส ปุคฺคลสฺส แก่บุคคลนั้น ฯ

 

๒๐๔. มม อาจริโย อมุกสฺส อาวาเส วสฺสํ วุตฺโถ.

 

อาจริโย อ. อาจารย์ มม ขอเรา วุตฺโถ อยู่แล้ว วสฺสํ ตลอดกาลฝน อาวาเส ในอาวาส อมุกสฺส ชื่อโน้น ฯ

 

๒๐๕. เอสา อิตฺถี นหานาย นทึ คตา.

 

อิตฺถี อ. หญิง เอสา นั่น คตา ไปแล้ว นทึ สู่แม่น้ำ นหานาย เพื่ออันอาบ ฯ

 

๒๐๖. เกน เอตานิ จีวรานิ ตุยฺหํ ทินฺนานิ? มยฺหํ อุปฏฺฐเกนฯ

 

จีวรานิ อ. จีวร ท. เอตานิ เหล่านั้น เกน อันใคร ทินฺนานิ ถวายแล้ว ตุยฺหํ แก่ท่าน, (เติมเข้ามาใหม่) จีวรานิ อ. จีวร ท. อุปฏฐเกน อันอุปัฏฐาก ทินฺนานิ ถวายแล้ว มยฺหํ แก่กระผม ฯ

 

๒๐๗. อญฺโญ เม อากปฺโป กรณีโย.

 

อากปฺโป อ. มารยาท อญฺโญ อื่น เม อันเรา กรณีโย พึงกระทำฯ

 

๒๐๘. จณฺโฑ อยํ สุนโข, กิสฺมึ การเณ โส ตยา โปสิโต? ตสฺมึ อนุกมฺปายฯ

 

สุนโข อ. สุนัข อยํ นี้ จณฺโฑ ดุร้าย, โส สุนโข อ. สุนัขนั้น ตยา อันท่าน โปสิโต เลี้ยงแล้ว การเณ ในเพราะเหตุ กสฺมึ อะไร, (เติมเข้ามาใหม่) โส สุนโข อ.สุนัขนั้น มยา อันเรา โปสิโต เลี้ยงแล้ว อนุกมฺปาย ด้วยความเอ็นดู ตสฺมึ สุนเข ในสุนัขนั้น ฯ

 

๒๐๙. เอโส รุกฺโข วาเตน ปหโต, ตสฺส ปณฺณานิ ปติตานิ.

 

รุกฺโข อ. ต้นไม้ เอโส นั่น วาเตน อันลม ปหโต พัดแล้ว, ปณฺณานิ อ. ใบ ท. ตสฺส รุกฺขสฺส ของต้นไม้นั้น ปติตานิ หล่นแล้วฯ

 

๒๑๐. อาจริเยน โน อตฺตโน ปิโย สิสฺโส ตว สนฺติกํ เปสิโต.

 

สิสฺโส อ. ศิษย์ ปิโย ผู้เป็นที่รัก อตฺตโน ของตน อาจริเยน อันอาจารย์ โน ของเรา ท. เปสิโต ส่งไปแล้ว สนฺติกํ สู่สำนัก ตว ของท่านฯ

 

๒๑๑. ปตฺโต เม นฏฺโฐ,โส อิมิสฺสํ กุฏิยํ สามเณเรน นิกฺขิตฺโต.

 

ปตฺโต อ. บาตร เม ของเรา นฏฺโฐ หายแล้ว, โส ปตฺโต อ. บาตรนั้น สามเณเรน อันสามเณร นิกฺขิตฺโต เก็บไว้แล้ว กุฏิยํ ในกุฏี อิมิสฺสํ นี้ ฯ

 

๒๑๒. ปุตฺโต เต วยํ ปตฺโต.

 

ปุตฺโต อ. บุตร เต ของท่าน ปตฺโต ถึงแล้ว วยํ ซึ่งวัยฯ

 

๒๑๓. อิทํ ปณฺณํ มม สหาเยน ตุยฺหํ เปสิตํ.

 

ปณฺณํ อ. หนังสือ(จดหมาย) อิทํ นี้ สหาเยน อันสหาย มม ของเรา เปสิตํ ส่งไปแล้ว ตุยฺหํ เพื่อท่าน ฯ

 

๒๑๔. อิมสฺมึ มธุมฺหิ มกฺขิกา ปติตา.

 

มกฺขิกา อ. แมลงวัน ท. ปติตา ตกลงแล้ว มธุมฺหิ ในน้ำผึ้ง อิมสฺมึ นี้ฯ

 

๒๑๕. มยํ อิมินา ปุริเสน รญฺโญ อุยฺยานํ คตา.

 

มยํ อ. เรา ท. คตา ไปแล้ว อุยฺยานํ สู่อุทยาน รญฺโญ ของพระราชา ปุริเสน ด้วยบุรุษ อิมินา นี้ ฯ

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๑๙๑-๒๐๐

 

คู่มืออุภัยพากษปริวัตน์ ข้อ ๑๙๑-๒๐๐

แปลไทยเป็นมคธ

 

ข้อ ๑๙๑-ข้อ ๒๐๐

 

๑๙๑. พระจันทร์ ขึ้นไปแล้ว ในฟ้า, พระจันทร์นั้น อันเมฆ บังแล้ว.

 

จนฺโท นเภ อุคฺคโต, โส เมเฆน ปฏิจฺฉนฺโนฯ

 

๑๙๒. อุบาสิกา ท. ไปแล้ว สู่วัด, ธรรม อันเขา ท. ฟังแล้ว.

 

อุป่าสิกาโย อาวาสํ คตา, ตาหิ ธมฺโม สุณิโตฯ

 

๑๙๓. ฝน ตกแล้ว, หยาด ท. แห่งมัน เต็มแล้ว ในตุ่ม.

 

เทโว วุฏฺโฐ, ตสฺส พินฺทูนิ จาฏิยํ ปริปุณฺณานิฯ

 

๑๙๔. ธิดา แห่งเศรษฐี เกิดแล้ว, เขา ยินดีแล้ว.

 

เสฏฺฐิโน ธีตา ชาตา, โส ตุฏฺโฐฯ

 

๑๙๕. เรือ ไปแล้ว ในแม่น้ำ, ภิกษุ ท. ๔ นั่งแล้ว ในเรือนั้น.

 

นาวา นทิยํ คตา, จตฺตาโร ภิกฺขู ตสฺสํ นิสินฺนาฯ

 

๑๙๖. ศิษย์ ท. เข้าไปใกล้แล้ว ซึ่งอาจารย์, โอวาท อันท่าน ให้แล้ว แก่เขา ท.

 

สิสฺสา อาจริยํ อุปคตา, โอวาโท เตน เตสํ ทินฺโนฯ

 

๑๙๗. หญ้า งอกแล้ว ในสวน, หญ้านั้น อันชาวสวน ดายแล้ว.

 

ติณํ อุยฺยาเน รุฬฺหํ, ตํ อุยฺยานเกน ฉินฺนํฯ

 

๑๙๘. ดอก ท. แห่งต้นโศก บานแล้ว, ดอก ท. นั้น อันตั๊กแตน ท. เคี้ยวกินแล้ว.

 

วญฺชุลสฺส ปุปฺผานิ ปุปฺผิตานิ, ตานิ กีฏาหิ ขาทิตานิฯ

 

๑๙๙. ผล แห่งมะม่วง หล่นแล้ว จากกิ่ง, ผลนั้น อันเด็ก ฉวยเอาแล้วฯ

 

อมพสฺส ผลํ สาขาย ปติตํ, ตํ ทารเกน คหิตํฯ

 

๒๐๐. ทรัพย์ แห่งคนจน หายแล้ว, ทรัพย์นั้น อันโจร ลักแล้ว.

 

ทลิทฺทสฺส ธนํ นฏฺฐํ, ตํ โจเรน คหิตํฯ

 

๖. เต, เม, โว, โน, มัธยมบุรุษ และอุตตมบุรุษ

 

สัพพนามนั้น ต้องมีบทอื่นนำหน้าก่อน จึงใช้ได้ เช่น อาจริโย

 

โน อาจารย์ ของข้า ท. อยนฺเต ปตฺโต นี้ บาตร ของเจ้า.

 

๗. วิเสสนสัพพนาม ของนามนามบทใด ต้องมีลิงคะ

 

วจนะ วิภัตติ เหมือนลิงคะ วจนะ วิภัตติ ของนามนามบทนั้น

 

เรียงไว้ข้างหน้าแห่งนามนามบทนั้น ดังนี้ ยสฺมึ ภควติ มยํ

อภิปฺปสนฺนา, ตํ ภควนฺตํ สรณํ คตา. เรา ท. เลื่อมใสยิ่งแล้ว

 

ในพระผู้มีพระภาค ใด, เรา ท. ถึงแล้ว ซึ่งพระผู้มีพระภาคนั้น

 

เป็นที่ระลึก. ถ้าไม่นิยมนามนาม เป็นแต่นิยมลิงค์เท่านั้น จะไม่

 

เรียงนามนามไว้ด้วยก็ได้ ดังนี้ ยสฺส ลาโภ อุปฺปนฺโน, ตสฺส

 

อลาโภ อุปฺปนฺโน. ลาภ เกิดขึ้นแล้ว แก่ผู้ใด, ความไม่มีลาภ

 

เกิดขึ้นแล้ว แก่ผู้นั้น. ยสฺสา ปุตฺโต ชาโต, สา ตุฏฺฐา. บุตร

 

ของหญิงใด เกิดแล้ว. หญิงนั้น ยินดีแล้ว.